Sofie Perneel


Hallucinaties van de architectuur

Het uitgangspunt van mijn onderzoek is een herinnering aan de bezoeken van een therapeutische speelkamer. Na een traumatisch ongeval moest ik daar als kind psychologische sessies volgen. Die ruimte was een belangrijk methode van de psycholoog om verschillende ervaringen te verwerken en een plaats te geven in mijn leven.

Uit gesprekken met andere patiënten die de therapeutische ruimte kenden blijkt dat iedereen een ander beeld, ervaring  had van die ene ruimte. Wat voor mij angst, verzet, verwarring opriep was voor anderen  hulp, rust veiligheid, …  De confrontatie van deze verschillende belevingen fascineert me. Dit is dan ook meteen de aanzet tot mijn onderzoeksvraag: “Waarom roept  Therapie ruimte subjectief gekleurde belevingen op?”

In een eerste fase heb ik de ruimte gereconstrueerd, voornamelijk aan de hand van maquettes, vanuit mijn persoonlijk beeld die ik als 7-jarig kind van de ruimte had. Daarna heb ik dit vergeleken met herinneringen van andere mensen. Tijdens mijn onderzoek ben ik ook op plaats bezoek gegaan. Dit riep een totaal nieuw subjectief beeld bij me op.

Mijn onderzoek maakte duidelijk dat de subjectiviteit van de ruimtelijke ervaring historisch, maatschappelijk, sociaal,… gesitueerd moet worden.  Daarom  heb  ik  het Gyslain- museum in Gent bezocht waar een bepaalde ruimte een zelfde beeld, gevoel, sfeer opriep als in mijn persoonlijke herinneringen. Ik  ben dan ook gaan kijken hoe dit kwam. Tijdens het in kaart brengen van de geschiedenis van de therapeutische ruimte kwam ik op een stelling van dr. Gyslain die in de 19de  eeuw zijn visie op architectuur als volgt formuleerde: “ Architectuur is een veruitwendiging van de behandelingswijze van de geneesheer”.

In een 2de onderzoeksfase  heb ik de ruimtelijke beleving van het individu vergeleken met  het bedoelde concept van de ruimte, de intenties van de ontwerper. Op dit principe verdergaand heb ik 4 verschillende extreem bevreemdende ruimtes gemaakt en gepeild naar de beleving ervan bij een testpubliek. Hun reacties waren anders dan ik verwacht had maar wel gelijklopend.

Uit dit alles besluit ik dat de maatschappelijke relevantie van mijn onderzoek er in bestaat dat het benadrukken van de interpretatievrijheid van het individu een belangrijke meerwaarde biedt aan het oorspronkelijk concept. Deze stelling sluit aan bij Bruno Latours’ actor netwerk-theorie waarin gesteld wordt dat de mens en objecten evenwaardig zijn en elkaar kunnen aanvullen en verrijken.

Mijn ontwerp moet  gezien worden als de derde persoon in de therapie naast de therapeut en de patiënt om zo de spanning tussen beiden te overbruggen.

Wanneer ze binnenkomen in de therapieruimte lijkt het meubel hen op het verkeerde, dwangmatige been te zetten. Geleidelijk aan gaat de patiënt door de persoonlijke beleving er een nieuw beeld van  vormen. De beleving staat dus centraal in het ontwerp waardoor  het meubel multifunctioneel gebruikt kan worden: je kan er dingen in opbergen, er zelf in kruipen, er op klimmen of op de kussens  zitten. Het meubel zorgt er voor dat de patiënt en therapeut een andere relatie kunnen opbouwen dan in de gebruikelijke “tête à tête “ (stoel/tafel/stoel)  inrichting van  een therapieruimte.

Het ruimtelijk meubel stopt niet aan de muren van de therapieruimte maar treedt ook naar buiten toe om zo een link te scheppen met de omgeving, de buitenwereld. Op het einde van de therapie kan de patiënt op het balkon eerst vanop een afstand de echte wereld  overschouwen en erover reflecteren. Stapt  hij/zij  weer in de maatschappij  om de draad van het dagelijkse leven weer op te nemen?

Ik heb bewust gekozen om de muren van de ruimte wit te houden waardoor ik een sobere ruimte creëer. Door verlichting in het plafond  in te werken ontstaat er een mystieke sfeer die dan op haar beurt de persoonlijke beleving van de ruimte stimuleert. Aanbrengen van andere kleuren zou daarentegen het tegenoverstelde effect hebben en  de persoonlijke beleving gaan beperken.

 

Referenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s