Marjolijn De Boeck

De zwaartekracht van een kelder

Mijn onderzoek en verdere ontwerp betreft de woning van mijn grootouders. De hoofdherrinnering vindt plaats in de kelder. We vragen ons af: hoeft een kelder angst uit te drukken? En waarom linken we deze ruimte aan angst of andere negatieve gevoelens? Kunnen we de kelder anders ervaren?

De kelder, als negatieve herinnering, staat in groot contrast met de rest van het huis. Behalve de kelder, hou ik er enkel (zeer) positieve herinneringen op na. Daarom zal net mijn doelstelling zijn om dit contrast op te heffen en een oplossing te vinden voor de negatieve waarde van de kelder.

Ik werk als gevolg rond de vraag:

Hoe kan ik de kelder omkeren als positieve ervaring en deze mee laten integreren in de woning?

Om de ruimtes binnen het huis te evoceren, in het eerste deel van de opdracht, wil ik deze weergeven met aquarel. Door telkens de ruimte te bestuderen en hierbij twee passende kleuren te kiezen krijgen de aquarellen elk een eigen sfeer en interpretatie van de ruimtes hoe ze nu zijn.

Aan elke ruimte, behalve de kelder, heb ik ook een Materiaal of object vastgelegd dat uit mijn herinnering voortkomt. Iets dat voor mezelf een belangrijke waarde heeft, maar voor andere mensen een banaal object is.

Met deze objecten of materialen kan ik in het tweede deel aan de slag. De opzet is om ze op een subtiele manier in het ontwerp terug te laten komen.

Mijn ontwerp omvat invloeden uit drie boeken.

Het eerste is ‘Van Hermes tot Hestia’ (Bad dream houses) van Bart Verschaffel. We hebben het hier over drie woonmoddellen: de archaïsche woning, De Burgerlijke woning en de moderne woning. Bij de evolutie of vooruitgang van het eerste woonmodel naar het laatste hebben we iets verloren, onze huiselijkheid.

Kort even ter verduidelijking.

Het archaïsche huis heeft zijn centrale ‘midden’: een vuurplaats, gedurige zorg en vrouwelijke aanwezigheid. Er is continuïteit. Een voorraadkelder, tafel en bed, een plaats waar leven wordt doorgegeven en ‘gewerkt’ wordt. De woning is ook privaat en gesloten waardoor gastvrijheid ontstaat door het feit dat de gast wordt opgenomen in een gesloten familiekring.

In Het burgelijke huis (waartoe het huis van mijn grootouders behoort) wordt dit centrum naar de achterkant van de woning verdrongen. De burger woning is eigenlijk gemaakt in teken van publiekelijke ontvangst. Nochtans wordt ze hierdoor niet gastvrijer. Het huis is eigenlijk ontdubbelt in een representatieve voorzijde, aan de straatkant goed zichtbaar als beeld naar voorbijgangers, en een verborgen achterzijde met de eigenlijke ‘werkplaatsen’: slaapkamers, keuken, berging, wasplaats, … welke ontoegankelijk zijn voor publiek.

De moderne woning, waar we nu het meest met vertrouwd zijn, is nog verder geëvolueerd. De keuken wordt hier wel naar het publiek getoond, maar dan als statussymbool. Ook de vooruitgang in de technologie speelt hierin een grote rol. En het huis wordt eigenlijk een tentoonstelling van wat je allemaal hebt.

“ De mensen hebben geen verleden meer, alleen nog een toekomst, en zo zijn ze veel armer. De band is gebroken met het oude.” – Bart Verschaffel.

‘Home is where the heart is?’ – Ilse Crawford.

Dit boek geeft mij drie elementen waarbij ik zal rekening houden in mijn ontwerp om ‘huiselijkheid’ terug te brengen. 

Geef me onderdak

Bescherming/ Moeder

Tafel

Hoe groter het contrast binnen-buiten, hoe meer de ervaring van onderdak als tastbaar en aangenaam. 1958 Experiment harry HarlowVandaag

Groot-Brittannie :

Moeders spenderen 2x meer tijd aan emailen als aan hun kinderen. -à compensatie: geld

“het leven begint goed, het begint beschermd en warm in de boezem van het huis.”- Gaston Bachelard.

Dit is meer dan 1 manier om samen te komen.-    contact leggen en versterken.

–    Luisteren, opde hoogte houden, plezier, genieten zonder druk.

Amerika:

33% van de gezinnen eet niet meer gezamenlijk of slaat maaltijden over.

Als ik de kelder als nieuw centrum wil maken, zal hij dus ook deze elementen moeten omvatten.

“waar het verleden bestaat, komt de toekomst tot leven”- Peter ackroyd.

“The poetics of space”- gaston Bachelard.

“ a house constitutes a body of images that give mankind proofs or illusions of stability.”

Bij bachelard staat het dagdromen centraal. Via dagdromen komt ons onbewustzijn, herinneringen en nachtdromen naar boven.

Onze woning is dus een verzameling van beelden die ons illusies van stabiliteit geven. Om deze beelden goed te kunnen onderscheiden moeten we de ziel van de woning beschrijven. Volgens Bachelard gebeurd dit aan de hand van de verticaliteit van de woning.

De verticaliteit van de woning ontstaat en wordt verzekerd door de aanwezige polariteit tussen de zolder en de kelder. Deze twee ruimtes omvatten twee verschillende perspectieven voor de fenomenologie van de verbeelding.

De zolder brengt de rationaliteit in ons naar boven. De ervaring met het dak maakt ons meer bewust van de bescherming die de woning ons biedt. Dit sluit aan bij het idee van ‘Ilse Crawford’.

De kelder is de donkere entiteit van het huis. Ze brengt de irrationaliteit naar boven. Wanneer we dromen zijn we dan ook in harmonie met die irrationaliteit van de diepten van de kelder. Op deze manier is de kelder eigenlijk de plaats waar dagdromen gestimuleerd zou moeten worden en waar herinneringen samen komen.

Dit wordt verduidelijkt aan de hand van een onderzoek van G.G. Jung.

Bachelard ging op zoek naar het ideaal oneirische[1] huis. Dit zou een woning moeten zijn die deze polariteit benadrukt. Aan de hand van de verschillende niveau’s kan dit. We zouden moeten kiezen voor een 3-vloers woning. De kelder, het gelijkvloers en de zolder. Ook de trappen spelen hier een rol. Ze geven je net de ervaring van afdalen of stijgen. Dit karakteriseert net het oneirisme. Daarom verliezen we in onze hedendaagse maatschappij onze dromen en herinneringen. Appartementen en vele huizen hebben geen kelder of zolder meer, de verticaliteit wordt niet benadrukt en het contrast binnen-buiten valt totaal weg.

In mijn ontwerp zal de kelder dus als positieve ervaring mee moeten integreren in de woning aan de hand van drie parameters. Kort als synthese:

Parameter één is het ontkrachten van deze verburgelijkte woning en op een hedendaase manier terug te keren naar het ‘oude’. De intentie is om de kelder het nieuwe ‘centrum’ te maken.

Als tweede paramater is de opdracht om binnen dit nieuwe centrum huiselijkheid terug naar voor te brengen. Dit aan de hand van drie elementen: de ervaring onderdak, het moedergevoel en samen tafelen.

De derde parameter is de meest filosofische maar daarom niet de minst interessante. Ik probeer het ideale oneirische woonmodel te benaderen.

Naast deze drie sturende parameters zal ik er in moeten slagen om mijn herinneringen op een subtiele wijze naar voor de brengen. Opdat mensen iets kunnen meedragen van mijn persoonlijke ervaringen .


[1] Oneirisch= zwaar dromen waardoor de slaap verstoord wordt en de droombeelden blijven voortbestaan bij het ‘wakker zijn’.


Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s