Krishia De Vroede

De Ijzeren Bunker

I           Herinnering

Mijn herinnering speelt zich af rondom een bunker ten tijde van WOII gelegen te Stroppen, Halle. Hoewel deze oorspronkelijk gebouwd zijn als verdediging en gebruikt werden als wapen, heeft deze bunker voor mij positieve herinneringen. Als kindje speelde ik op, rond en in de bunker samen met men nicht, broer en neef die in de naaste omgeving woonden. Als kinderen dachten wij niet na over alle negatieve gevoelens die hierrond hingen, maar maakten er veel plezier. Doch tijdens één van deze momenten kwam ik vast te zitten in deze bunker en heb ik sindsdien last van claustrofobie. Dit heeft onder andere gevolgen op mijn ontwerpen (indien mogelijk ontwerp ik steeds grote, open ruimtes).

II          Onderzoeksvraag

Vanuit mijn herinnering ben ik op onderzoek gegaan naar de geschiedenis rond deze bunkers en hoe dit maatschappelijk relevant en interessant kan zijn. Hierdoor ben ik uitgekomen bij volgende onderzoeksvraag: Hoe kan men bunkers opnieuw maatschappelijk toegankelijk maken ?

De bunkers, overgebleven uit de wereldoorlogen zijn stille restanten, getuigen van een zeer negatief geladen tijd. Vaak zijn deze niet meer toegankelijk voor het publiek en verwilderd door gebrek aan onderhoud. Mijn onderzoeksvraag is dan ook hoe ik deze bunker opnieuw publiek en maatschappelijk toegankelijk kan maken. Dit door een manier te zoeken waardoor enerzijds de negatieve emoties die erbij betrokken zijn om te zetten naar meer positievere gevoelens en anderzijds de geschiedenis van de constructie te respecteren.

(Anti-)Monument ?

Volgens de encyclopedie is een monument = alle tenminste 50 jaar geleden vervaardigde zaken, welke van algemeen belang zijn wegens hun schoonheid, hun betekenis voor de wetenschap of hun cultuurhistorische waarde (art.1 Monumentenwet)

Bunkers behoren dus per definitie tot ‘monumenten’. Maar aangezien dat vele van deze bunkers bijna verwaarloosd worden en vaak vergeten zijn, kan men ze dan nog als monument beschouwen ? Een monument is een soort van erkenning, dus in hoeverre zijn deze vergeten bunkers dan nog een monument ?

Als uiteindelijk ontwerp heb ik een replica ontworpen van de originele bunker en deze strategisch tegenover het origineel geplaatst. De 2 bunkers zijn met elkaar verbonden door de muren van de ingangen te verbinden. Hierdoor wordt je automatisch uitgenodigd om de ene bunker binnen te gaan als je de andere verlaat; wat er voor zorgt dat het verschil in ruimte extra voelbaar is. Deze gangen behouden de originele breedte van 80cm zoals bij de oorspronkelijke bunker.

Om de bunkers te beveiligen is er een afsluiting voorzien door middel van ijzeren poorten zoals degene van de ijzeren muur. Elke dag worden deze poorten geopend en gesloten door een conciërge die ook verantwoordelijk is voor het onderhoud.

Het ontwerp van de replica is gebaseerd op 2 elementen, inversie & geschiedenis:

– Inversie: Het massieve gedeelte van de originele bunker wordt het nieuwe interieur en het merendeel van het originele interieur wordt massief. Dit betekent dat de gangen van de replica zich deels onder de grond bevinden want ook de fundering is omgevormd tot interieur.

– Geschiedenis: Om de rijke en meestal vergeten geschiedenis van deze bunker aan te tonen heb ik de 3 belangrijkste elementen verwerkt in het ontwerp:

-> de “ijzeren muur” oftewel de KW-linie waartoe deze bunker behoorde wordt geïntegreerd in de binnenmuren van de replica & wordt getoond door een vloer tot plafond foto van de ijzeren muur die door de velden liep

-> de bevrijding van Halle wordt verwerkt in een kamer waar er door middel van een projector filmpjes, beelden en dergelijke worden afgespeeld zodat je het gevoel van de oorlog kunt ervaren

-> ook de verankeringselementen die men gebruikte voor de constructie van de linie zijn verwerkt in het ontwerp: enerzijds door het een nieuwe functie te geven als mogelijke zitplaats in de projectiekamer en anderzijds door het origineel een plaats te geven in één van de gangen met de nodige uitleg.

Qua verlichting heb ik gekozen om optimaal gebruik te maken van het natuurlijke licht en zo min mogelijk kunstmatig licht te integreren. Dit door enerzijds openingen te voorzien die de originele schietgaten accentueren en anderzijds door openingen in bepaalde muren te maken van 40cm hoog, juist onder de dakrand, waardoor er strijklicht ontstaat.

Om ook mijn idee van de onderzoeksvraag weer te geven in het ontwerp heb ik gekozen voor een spreuk die past bij het vergeten en verwaarlozen van het bestaan en de geschiedenis van deze bunker: “Opdat we niet vergeten hen die stierven. Opdat we niet vergeten te leven.” Deze spreuk is ingebeiteld in één van de muren van de bunker.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s