Jeanne Willemse

Bescheiden Bouwkunst

Wat mij fascineert van herinneringen is de kracht ervan om een bepaalde emotie op te wekken. Geuren, geluiden of sferen kunnen je terugbrengen naar een specifieke plek uit je herinnering. Zo brachten mijn gedachten mij terug naar een plaats uit mijn jeugd die ik als positief heb ervaren. De vrije natuurlijke omgeving waarin ik ben opgegroeid en de avonturen die ik met mijn vriendinnen beleefde speelden zich af in en rondom onze boomhut. De heimelijke jeugdherinnering aan deze boomhut is dan ook het uitgangspunt geweest voor mijn onderzoek. De boomhut die we bouwden met natuurlijke materialen uit de bosrijke omgeving gaat tussen de bomen volledig op in de natuur.

In de nabijheid van de boomhut zijn veel eenvoudige bouwsels te vinden, vervaardigd van natuurlijke materialen. In mijn onderzoek naar het (on)heimelijke interieur wil ik mij niet beperken tot de boomhut, maar mij ook bezighouden met deze nederige bouwkunst die door zijn onopvallend karakter wordt opgenomen in de natuurlijke omgeving. Hiervoor heb ik mij laten inspireren door Rudy J. Luijters die onderzoek heeft gedaan naar deze informele bouwwerken in het historisch landschap zoals de schaapskooi, de varkensstal en de hooischuur. Het zijn bouwwerken waarbij de basisprincipes van het bouwen als dragen, stutten en overspannen worden toegepast. Esthetische overwegingen spelen geen rol en de bouwsels lijken zich te verschuilen in het landschap.

Dat deze bouwkunst niet direct in het oog springt betekent niet dat zij geen bepalende factor heeft gehad in het ontstaan van architectuur. Het is juist hier waar de basis is gelegd voor het architecturale bouwen. Zoals architectuurtheoreticus Marc Antoine Laugier in zijn Essai sur l’architecture 1753 de algemene beginselen van de architectuur  analyseert. De oorspronkelijke mens, die geleid door zijn natuurlijk instinct, zoekt naar beschutting en door eigen nijverheid met voorhanden materialen een kleine, eenvoudige hut tot stand brengt. Deze primitieve bouwwijze heeft model gestaan voor de architectuur, waarin dit proces wordt nagebootst.

Met de boomhut kan verwezen worden naar dit bouwprincipe. Het hout waarmee we bouwden was afkomstig van de bomen uit de omgeving en de bomen gebruikten we effectief als constructieve elementen voor de hut. Wat opviel aan de boomhut was dat het uit twee verdiepingen bestond. Hierbij kan de onderverdieping worden beschouwd als een schuilplaats, een toevluchtsoord om onderdak te bieden. Dit was een beschaduwde plek waar lichtstralen tussen de bomen door naar binnen vielen. Als ik het trapje opklom kwam ik aan de bovenverdieping die een hele andere beleving gaf. Deze plek had een veel opener gevoel  waar meer licht binnen kwam. Het diende voor mij als een uitkijkpunt op de omgeving. Vanuit hier had ik eveneens zicht op de kleine bouwsels die in de omgeving opduiken. Ondanks hun onopvallend voorkomen geven de bouwsels schaal aan de bosrijke omgeving en bepalen ze mede het karakter van het landschap. Anders bekeken geven ook juist de karakteristieken van het landschap toegang tot het ontstaan van dergelijke bouwsels. Zij ontvangen een waardevolle en functionele plaats in het heuvelachtige landschap van de gemeente Ubbergen. Het ongeordend en asymmetrisch karakter van het landschap maakt een belangrijk deel uit van de herinnering aan het onbezorgde gevoel van vrijheid en vermaak.

Om mijn werkmethodiek te kunnen ontwikkelen heb ik de boomhut en de kleine bouwsels geobserveerd en gerecontrueerd.

Ik heb getracht deze op een realistische wijze weer te geven in de vorm van maquettes met natuurlijke materialen als hout en bouwmaterialen als golfplaat. Omdat de natuurlijke omgeving en het klimaat zeer relevant zijn heb ik de boomhut in verschillende seizoenen en tijdstippen gesitueerd om te tonen dat dit sfeerbepalende elementen kunnen zijn. Alles hangt samen met de context.

Na deze analyse heb ik onderzocht hoe de bescheiden bouwkunst met zijn plaatsgebonden karakter kan worden teruggevonden in de hedendaagse architectuur. Ik heb ondervonden dat er een architectuurstroming bestaat die zich aansluit bij deze gedachte, het Kritisch Regionalisme. Deze denkstroming brengt traditionele en moderne architectuur samen door regiogebonden elementen toe te passen in een hedendaagse vormgeving. Een inspirerende architect in deze context is Glenn Murcutt. Zijn ontwerpen refereren naar het ontstaan van de archetypische huisjes van de aboriginals en integreren zich volledig in de Australische plattelandsomgeving.

Vanuit deze gedachte heb ik een centrale onderzoeksvraag geformuleerd. Ik zoek naar een wijze waarop ik de traditionele bouwprincipes kan implementeren in een specifieke context. Aan de hand daarvan realiseer ik een plaatsgebonden ontwerp dat rekening houdt met de geografische ligging en klimatologische omstandigheden. Het heuvelachtige karakter van het landschap waar ik ben opgegroeid maakt dit een populaire bosrijke omgeving voor wandelaars. De wandelaars maken hierdoor deel uit van mijn herinnering. Mijn ontwerp vormt een rustplaats aan de wandelroute waar voorbijgangers kunnen vertoeven. De belangrijkste aspecten van de boomhut combineer ik in dit ontwerp. Zo biedt het bouwsel een onderdak en tegelijkertijd een uitzichtpunt. De schuilhut past zich aan aan het landschap en openingen zorgen voor een specifieke lichtinval. Lokale invloeden ontstaan door het gebruik van kastanjehout en het golfplaten dak zorgt voor beschutting.

Al deze factoren creëren een ontwerp dat zich integreert in zijn omgeving.

Referenties

http://luijters.be/

http://www.lacatonvassal.com/

Gusheh, Maryam “Glenn Murcutt: the architecture of Glenn Murcutt”. Tokyo: Toto, 2008

Richardson, Phyllis “XS green: big ideas, small buildings”. London: Thames & Hudson, 2007

Lefaivre, Liane / Tzonis, Alexander “De oorsprong van de modern architectuur”. Nijmegen: SUN, 1990

 


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s